Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Nauka o współczesnym języku polskim

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 03-WJP-11Z Kod Erasmus / ISCED: 09.3 / (0232) Literatura i językoznawstwo (lingwistyka)
Nazwa przedmiotu: Nauka o współczesnym języku polskim
Jednostka: Wydział Filologii Polskiej i Klasycznej
Grupy: Przedmioty obowiązkowe dla 1 roku programu ZL-FilPol
Punkty ECTS i inne: 0 LUB 10.00 LUB 12.00 (w zależności od programu)
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: język polski
Rodzaj przedmiotu:

obowiązkowe

Kierunek studiów:

filologia polska

Poziom przedmiotu:

I stopień

Cele kształcenia:

- przekazanie wiedzy z zakresu gramatyki współczesnego języka polskiego;

- rozwinięcie umiejętności integrowania wiedzy teoretycznej o języku z praktycznym użyciem form gramatycznych;

- rozwinięcie umiejętności samodzielnej pracy z różnorodnymi tekstami, ich językowej analizy;

- zdobycie wiedzy o podstawowych współczesnych metodologiach badań językoznawczych;

- rozwinięcie umiejętności odnoszenia zagadnień z zakresu gramatyki współczesnego języka polskiego do różnorodnych tekstów użytkowych;

- rozwinięcie umiejętności poprawnego wypowiadania się w mowie

i piśmie w języku polskim;

- rozwinięcie świadomości językowej, uwrażliwienie na obserwację zjawisk językowych wśród użytkowników języka;

- wypracowanie zdolności działań interdyscyplinarnych (na przecięciu psycholingwistyki, socjolingwistyki, etnolingwistyki, czy neurolingwistyki).


Rok studiów (jeśli obowiązuje):

I rok

Skrócony opis:

Przedmiot obejmuje niezbędne informacje z zakresu teorii gramatyki (podstawowa terminologia) oraz strategii badań języka. Uczestnicy kursu zapoznają się z szeroko rozumianą gramatyką współczesnego języka polskiego, uwzględniającą takie poziomy systemu języka, jak: fonetyka, fonologia, morfonologia, słowotwórstwo, fleksja oraz składnia.

Jednocześnie z poszczególnymi działami gramatyki omawiane są tendencje rozwojowe polszczyzny; zwraca się także uwagę na aspekt poprawnościowy przedstawianych zjawisk językowych.

Ćwiczenia mają również przygotować do samodzielnej, krytycznej lektury tekstów teoretycznych.

Zajęcia konwersatoryjne są sprzężone z wykładem, na którym jest przekazywana podstawowa wiedza o systemie gramatycznym współczesnego języka polskiego.

Pełny opis:

Treści kształcenia:

1) wstęp do nauki o języku;

2) fonetyka jako dyscyplina językoznawcza;

3) system wokaliczny i konsonantyczny współczesnego języka polskiego;

4) koartykulacja i asymilacje;

5) fonetyka suprasegmentalna – nauka o akcencie;

6) system fonologiczny współczesnej polszczyzny;

7) części mowy;

8) morfonologia, klasyfikacje i charakterystyka wymian morfonologicznych;

9) podstawowe pojęcia z zakresu słowotwórstwa, zasady analizy słowotwórczej;

10) słowotwórstwo rzeczownika, przymiotnika, przysłówka i czasownika;

11) polszczyzna jako język fleksyjny;

12) fleksja imienna (odmiana rzeczowników, przymiotników, zaimków i liczebników);

13) podstawowe typy koniugacyjne czasowników polskich;

14) składniowe jednostki wypowiedzi;

15) rodzaje wypowiedzeń składniowych;

16) stosunek mówiącego do treści komunikatu językowego – modalność;

17) wyrazy a części zdania;

18) konotacja i akomodacja składniowa;

19) części główne (podmiot i orzeczenie) i poboczne (przydawka, dopełnienie i okolicznik) zdania;

20) wypowiedzenia złożone podrzędnie i współrzędnie; osobliwości w obrębie wypowiedzeń złożonych.

Literatura:

- M. Bańko, Wykłady z polskiej fleksji, Warszawa 2002.

- J. Bartmiński, S. Niebrzegowska-Bartmińska, Tekstologia, Warszawa2009.

- Bobrowski, Zaproszenie do językoznawstwa, Kraków 1998.

- B. Boniecka, Składnia współczesnego języka polskiego, Lublin 1998.

- D. Buttler, H. Kurkowska, H. Satkiewicz, Kultura języka polskiego, Warszawa 1971.

- Części mowy, pod red. J. Bartmińskiego, M. Nowosad-Bakalarczyk, Lublin 2003.

- L. Dukiewicz, I. Sawicka, Fonetyka i fonologia, w: Gramatyka współczesnego języka polskiego pod red. S. Urbańczyka, Kraków 1995.

- Gramatyka współczesnego języka polskiego. Składnia pod red. Z. Topolińskiej, Warszawa 1984.

- Gramatyka współczesnego języka polskiego. Morfologia pod red. R. Grzegorczykowej, R. Laskowskiego, H. Wróbla, Warszawa 1998.

- R. Grzegorczykowa, Wprowadzenie do semantyki językoznawczej, Warszawa 1990 (lub -wyd. nast.) - tu: rozdz. 4. Problemy modalności

- R. Grzegorczykowa, Wykłady z polskiej składni, Warszawa 1996.

- R. Grzegorczykowa, Zarys słowotwórstwa polskiego. Słowotwórstwo opisowe, Warszawa 1979.

- R. Grzegorczykowa, J. Puzynina, Słowotwórstwo współczesnego języka polskiego. Rzeczowniki sufiksalne rodzime, Warszawa 1979.

- H. Jadacka, Kultura języka polskiego: fleksja, słowotwórstwo, składnia, Warszawa 2007.

- H. Jadacka, System słowotwórczy polszczyzny 1945-2000, Warszawa 2001.

- S. Jodłowski, Podstawy polskiej składni, Warszawa 1976.

- S. Jodłowski, Studia nad częściami mowy, Warszawa 1971.

- Z. Klemensiewicz, Zarys składni polskiej, Warszawa 1961.

- Kognitywne podstawy języka i językoznawstwa, pod red. E. Tabakowskiej, Kraków 2001.

- L. Madelska, M. Witaszek-Samborska, Zapis fonetyczny. Zbiór ćwiczeń, wyd. V, Poznań 2000.

- T. Milewski, Językoznawstwo, Warszawa 1969.

- A. Nagórko, Zarys gramatyki polskiej, Warszawa 2005.

- D. Ostaszewska, J. Tambor, Podstawowe wiadomości z fonetyki i fonologii współczesnego języka polskiego, Katowice 1999.

- K. Ożóg, Polszczyzna przełomu XX i XXI wieku, Rzeszów 2004.

- M. Ruszkowski, Kategorie pośrednie w składni polskiej, Kielce 2001.

- Z. Saloni, M. Świdziński, Składnia współczesnego języka polskiego, Warszawa 1998.

- J. Strutyński, Gramatyka polska, Kraków 2005.

- J. Szpyra-Kozłowska, Wprowadzenie do współczesnej fonologii, Lublin 2002.

- J. Tokarski, Fleksja polska, Warszawa 2001.

- K. Waszakowa, Słowotwórstwo współczesnego języka polskiego. Rzeczowniki z formantami paradygmatycznymi, Warszawa 1993.

- B. Wierzchowska, Fonetyka i fonologia języka polskiego, Wrocław 1980.

- M. Wiśniewski, Zarys fonetyki i fonologii współczesnego języka polskiego, Toruń 2000.

- H. Wróbel, Gramatyka języka polskiego, Kraków 2001.

- Encyklopedia języka polskiego, pod red. S. Urbańczyka, wyd. III, Wrocław 1992.

- Encyklopedia językoznawstwa ogólnego, pod red. K. Polańskiego, wyd. II, Wrocław – Warszawa – Kraków 1999.

- Encyklopedia kultury polskiej XX wieku. Współczesny język polski, pod red. J. Bartmińskiego, Wrocław 1993.

- J. Grzenia, Słownik nazw własnych. Ortografia, wymowa, słowotwórstwo i odmiana, Warszawa 1998.

- Słownik interpunkcyjny języka polskiego z zasadami przestankowania, pod red. J. Podrackiego, Warszawa 1994.

- Wielki słownik poprawnej polszczyzny, pod red A. Markowskiego, Warszawa 2006.

Efekty uczenia się:

Po zakończeniu modułu (przedmiotu) i potwierdzeniu osiągnięcia efektów kształcenia student potrafi:

1) zna i właściwie stosuje terminologię związaną ze współczesną polską gramatyką;

2) posiada podstawową wiedzę o języku jako systemie oraz języku jako narzędziu komunikacji;

3) potrafi poprawnie posługiwać się językiem polskim w mowie i w piśmie;

4) potrafi rozpoznawać i charakteryzować różne formy gramatyczne leksemów oraz określone struktury składniowe i tekstowe na podstawie wiedzy teoretycznej o systemie gramatycznym współczesnego języka polskiego;

5) potrafi interpretować i analizować różne rodzaje tekstów użytkowych na podstawie wiedzy o systemie gramatycznym współczesnego języka polskiego;

6) potrafi powiązać badania językoznawcze z wynikami badań innych dyscyplin naukowych;

7) potrafi uzasadnić wybór danej metodologii badań, umie także uogólniać wyniki analiz oraz integrować różne metody;

8) potrafi wskazać oraz uzasadnić przyczyny zmian językowych

analizując tekst, potrafi określić jego status gatunkowy, różne funkcje, rolę jako środka komunikacji, tematykę oraz wpływ kontekstu na jego interpretację;

9) na podstawie materiałów źródłowych przygotowuje i prowadzi dyskusję, potrafi bronić swoich tez, sporządza prezentację

poprawnie wykorzystuje opracowania naukowe podczas zajęć oraz w pracy własnej.

Metody i kryteria oceniania:

Kryteria oceniania:

- aktywność w trakcie zajęć (udział w dyskusji i w pracy zespołowej);

- wartość merytoryczna i projekt prezentacji oraz sposób jej przedstawienia;

- sprawność językowa, umiejętność poprawnego posługiwania się językiem polskim zarówno

w mowie, jak i w piśmie, umiejętność samodzielnej pracy z różnorodnymi tekstami, ich językowej analizy;

- obecność na zajęciach;

- umiejętność zaprezentowania na egzaminie wiedzy nabytej w ramach przedmiotu oraz poziom tej wiedzy.

Skala ocen:

5.0 – bardzo dobra znajomość szczegółowej wiedzy przedmiotowej i metodologicznej w zakresie gramatyki współczesnego języka polskiego, bardzo dobra znajomość zasad analizy i interpretacji różnych tekstów na podstawie wiedzy o systemie gramatycznym współczesnego języka polskiego, wysoka świadomość w zakresie poprawności językowej oraz bardzo dobre kompetencje

w posługiwaniu się językiem polskim zarówno w mowie, jak i w piśmie, bardzo duża aktywność

w trakcie zajęć (uczestniczenie w dyskusji, przygotowywanie prezentacji indywidualnych

i zespołowych, bardzo dobre oraz systematyczne przygotowanie merytoryczne do zajęć).

4.5 – jak wyżej, z nieznacznymi niedociągnięciami, szczególnie w zakresie analiz tekstowych

4.0 – dobra znajomość szczegółowej wiedzy przedmiotowej i metodologicznej w zakresie gramatyki współczesnego języka polskiego, dobra znajomość zasad analizy i interpretacji różnych tekstów na podstawie wiedzy o systemie gramatycznym współczesnego języka polskiego, wysoka świadomość w zakresie poprawności językowej, dobra sprawność w posługiwaniu się językiem polskim zarówno w mowie, jak i w piśmie, aktywność w trakcie zajęć (uczestniczenie w dyskusji, przygotowywanie prezentacji indywidualnych i zespołowych, dobre i systematyczne przygotowanie merytoryczne do zajęć).

3.5 – zadowalająca znajomość szczegółowej wiedzy przedmiotowej i metodologicznej w zakresie gramatyki współczesnego języka polskiego, zadowalająca znajomość zasad analizy i interpretacji różnych tekstów na podstawie wiedzy o systemie gramatycznym współczesnego języka polskiego, dobra świadomość w zakresie poprawności językowej, dobre kompetencje w posługiwaniu się językiem polskim zarówno w mowie, jak i w piśmie, aktywność w trakcie zajęć (uczestniczenie

w dyskusji, przygotowywanie prezentacji indywidualnych i zespołowych, dobre przygotowanie merytoryczne do zajęć).

3.0 – zadowalająca szczegółowej wiedzy przedmiotowej i metodologicznej w zakresie gramatyki współczesnego języka polskiego zadowalająca znajomość zasad analizy i interpretacji różnych tekstów na podstawie wiedzy o systemie gramatycznym współczesnego języka polskiego, niska świadomość i słabe kompetencje w zakresie poprawności językowej, słaba aktywność w trakcie zajęć (uczestniczenie w dyskusji, przygotowywanie prezentacji indywidualnych i zespołowych, dostateczne przygotowanie merytoryczne do zajęć).

2.0 – niezadowalająca znajomość szczegółowej wiedzy przedmiotowej i metodologicznej w zakresie gramatyki współczesnego języka polskiego, niezadowalająca znajomość zasad analizy i interpretacji różnych tekstów na podstawie wiedzy o systemie gramatycznym współczesnego języka polskiego, niska świadomość i bardzo słabe kompetencje w zakresie poprawności językowej, brak aktywności

w trakcie zajęć (nieuczestniczenie w dyskusji, brak angażowania się do pracy indywidualnej

i zespołowej, brak lub bardzo słabe przygotowanie merytoryczne do zajęć).

Zajęcia w cyklu "Rok akademicki 2017/2018" (zakończony)

Okres: 2017-10-01 - 2018-09-30
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Konwersatorium, 24 godzin więcej informacji
Wykład, 12 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: (brak danych)
Prowadzący grup: Karolina Ruta-Korytowska
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Egzamin
Konwersatorium - Zaliczenie z notą
Wykład - Egzamin

Zajęcia w cyklu "Rok akademicki 2018/2019" (zakończony)

Okres: 2018-10-01 - 2019-09-30
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Konwersatorium, 24 godzin więcej informacji
Wykład, 12 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: (brak danych)
Prowadzący grup: Karolina Ruta-Korytowska
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Egzamin
Konwersatorium - Zaliczenie z notą
Wykład - Egzamin

Zajęcia w cyklu "Rok akademicki 2019/2020" (zakończony)

Okres: 2019-10-01 - 2020-09-30
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Konwersatorium, 24 godzin więcej informacji
Wykład, 12 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: (brak danych)
Prowadzący grup: Romana Łapa
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Egzamin

Zajęcia w cyklu "Rok akademicki 2020/2021" (w trakcie)

Okres: 2020-10-01 - 2021-09-30
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Konwersatorium, 20 godzin więcej informacji
Wykład, 10 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: (brak danych)
Prowadzący grup: Justyna Kobus
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Egzamin
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.