Praktyki zawodowe język polski (60) i etyka (45) w szkole ponadpodstawowej

obowiązkowe

polonistyczno-filozoficzne studia nauczycielskie

II stopień

Cele modułu kształcenia:

- weryfikowanie wiedzy przedmiotowej, metodycznej, pedagogicznej i psychologicznej w rzeczywistości szkoły ponadpodstawowej i klasy szkolnej,

- kształtowanie umiejętności rozwiązywania problemów dydaktycznych charakterystycznych dla III etapu edukacyjnego

- kształtowanie umiejętności analizy oraz interpretacji czynności nauczyciela i obserwacji aktywności uczniów,

- zdobywanie i doskonalenie kompetencji w zakresie projektowania, prowadzenia i ewaluowania lekcji oraz zajęć pozalekcyjnych,

- pogłębianie umiejętności integrowania wiedzy z różnych dyscyplin w realizacji celów kształcenia polonistycznego,

- pogłębianie umiejętności diagnozowania i oceniania jako działań wspierających rozwój,

- nabywanie umiejętności prowadzenia zajęć spersonalizowanych lub indywidualnych,

- kształtowanie zdolności do refleksji nad dydaktycznymi działaniami własnymi i cudzymi.

II rok

Student uczestniczy równolegle w zajęciach z metodyki nauczania literatury i języka polskiego na II stopniu studiów.

Dyskusja, praca z tekstem, metoda analizy przypadków, metoda ćwiczeniowa, metoda warsztatowa, obserwacja lekcji w szkole, praca w grupach, rozmowa problemowa, opracowanie dokumentacji metodycznej z obserwowanych lekcji, analiza metodyczna obserwowanej lekcji, przygotowywanie konspektu/scenariusza/projektu lekcji, przeprowadzenie lekcji.

5

Treści programowe dla przedmiotu:

1. Przygotowanie do praktyki ciągłej (omówienie organizacji, harmonogramu, regulaminu, reguł współpracy z opiekunem, obowiązującej dokumentacji i warunków zaliczenia).

2. Zapoznanie się ze specyfiką placówki, w której przebiega praktyka, obowiązującymi w niej procedurami, regulaminami, planami pracy dydaktycznej i profilaktyczno-wychowawczej.

3. Zapoznanie się z dokumentami regulującymi pracę nauczyciela polonisty na III etapie edukacyjnym i ich analiza, np.: program nauczania, plan wynikowy, podręcznik, przewodnik metodyczny.

4. Zapoznanie się z pracą wychowawcy klasy. Obserwacja i prowadzenie lekcji wychowawczych. Uczestniczenie w spotkaniach rady pedagogicznej oraz zespołów wychowawczych; udział w pozalekcyjnych działaniach opiekuńczo-wychowawczych i profilaktycznych. Współpraca z pedagogiem, psychologiem, bibliotekarzem w realizacji zadań dydaktycznych i profilaktyczno-wychowawczych.

5. Obserwowanie i realizowanie zadań nauczyciela polonisty na III etapie edukacyjnym w tym:

a) udział w spotkaniach zespołu przedmiotowego,

b) obserwowanie zajęć z języka polskiego w szkole ponadpodstawowej i ich analizowanie ze względu na dobór celów kształcenia, metod i środków dydaktycznych, specyfikę treści literacko-kulturowych i językowych na III etapie edukacyjnym,

c) analizowanie podręczników, pomocy metodycznych ze względu na ich funkcjonalność,

d) wykorzystanie lub konstruowanie narzędzi diagnozowania wiedzy i umiejętności uczniów, sprawdzenie i ocena prac uczniowskich, wykorzystanie procesu oceniania uczniów i udzielania im informacji zwrotnej do stymulowania ich pracy nad własnym rozwojem,

e) tworzenie scenariuszy/konspektów twórczych lekcji z uwzględnieniem celów kształcenia literacko-kulturowego i językowego w szkole ponadpodstawowej, jego integracyjnego i interdyscyplinarnego charakteru,

f) prowadzenie lekcji na podstawie autorskich konspektów z wykorzystaniem różnorodnych metod oraz technologii informacyjnych i multimediów,

g) wykorzystanie różnych metod autoewaluacji prowadzonych zajęć,

h) przeprowadzenie lekcji sprawdzającej na zakończenie praktyk (przygotowanie, autorefleksja studenta, omówienie z opiekunem praktyk).

6. Specyfika funkcjonowania uczniów ze zróżnicowanymi potrzebami edukacyjnymi, w tym uczniów szczególnie uzdolnionych. Diagnozowanie potrzeb, indywidualizacja form i metod pracy.

7. Autoewaluacja w pracy nauczyciela. Analiza i ocena własnych działań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych. Podsumowanie praktyk z udziałem studenta/-ów, nauczyciela – opiekuna praktyk, nauczycieli akademickich odpowiedzialnych za przygotowanie nauczycielskie studentów.

Zalecana literatura:

Program, podręczniki, materiały pomocnicze wykorzystywane w nauczaniu języka polskiego przez nauczyciela – szkolnego opiekuna praktyk.

Szczegółowe zestawienie zalecanej literatury umieszczono w sylabusie przedmiotu „Metodyka nauczania”.

Po zakończeniu przedmiotu (modułu) i potwierdzeniu osiągnięcia efektów uczenia się student/ka:

- potrafi wnikliwie obserwować działania nauczyciela, w tym lekcje języka polskiego ze szczególnym zwróceniem uwagi na sposób wdrożenia w praktyce szkolnej zapisów podstawy programowej i programu nauczania dla poziomu szkoły ponadpodstawowej oraz umie przygotować dokumentację z obserwowanych zajęć dydaktycznych, w tym pozalekcyjnych,

- potrafi wyciągnąć wnioski z obserwacji pracy dydaktycznej nauczyciela, jego interakcji z uczniami oraz sposobu planowania i przeprowadzania zajęć dydaktycznych; aktywnie obserwować stosowane przez nauczyciela metody i formy pracy oraz wykorzystywane pomoce dydaktyczne, a także sposoby oceniania uczniów oraz zadawania i sprawdzania pracy domowej,

- diagnozuje potrzeby, możliwości i zdolności każdego ucznia oraz projektuje oraz indywidualizuje zadania i dostosowuje metody, treści i sposoby oceniania do zróżnicowanych potrzeb i możliwości uczniów,

- potrafi zaprojektować i przeprowadzić lekcję i serię zajęć z uwzględnieniem celów kształcenia polonistycznego na III etapie edukacyjnym, adekwatnie dobierając metody, wykorzystując technologie informacyjne dla efektywności procesu kształcenia, racjonalnie gospodarując czasem lekcji,

- wykorzystuje proces oceniania uczniów i udzielania im informacji zwrotnej do stymulowania ich pracy nad własnym rozwojem,

- posiada kompetencje komunikacyjne (interpersonalne i społeczne), dba o własną i uczniowską poprawność wypowiedzi, kulturę i etykę języka,

- potrafi pracować w zespole, występując w różnych rolach; ma umiejętność współpracy z innymi nauczycielami, pedagogami i rodzicami uczniów, oraz innymi osobami tworzącymi społeczność szkolną i lokalną,

- wykazuje cechy refleksyjnego praktyka, który poddaje ocenie posiadaną wiedzę i kompetencje, oraz człowieka pozytywnie nastawionego do nowych doświadczeń, poszukującego innowacyjnych rozwiązań.

Skala ocen:

bardzo dobry (bdb; 5,0): student/studentka przekazuje pełną staranną i przejrzystą dokumentację wskazaną w programie praktyki, uwzględniającą pogłębione refleksje dotyczące sfery osobistej (rozwój osobowości, relacje z innymi, spojrzenia na siebie w roli nauczyciela); potrafi redagować konspekty w pełni poprawne pod względem merytorycznym, językowym i metodycznym (trafny dobór metod i form pracy, sposób formułowania tematu, adekwatne formy sprawdzania wiedzy i umiejętności); konspekty są spójne i zhierarchizowane (logiczne następstwo poszczególnych ogniw lekcji), zawierają wyraźną i zrozumiałą myśl przewodnią oraz mają autorski charakter; potrafi przygotować i prowadzić lekcje języka polskiego (literacko-kulturowe, językowe), uwzględniając poziom klasy i odwołując się (w fazie projektowania i realizacji) do teorii dydaktycznej analizowanej na zajęciach z metodyki; proponuje metody pracy sprzyjające indywidualizacji procesu kształcenia, jak i rozwijające kompetencje społeczne (skłaniające uczniów do interakcji); potrafi sprawdzić i ocenić prace uczniów, sformułować informację zwrotną jako element stymulowania rozwoju ucznia; posiada umiejętność pogłębionej samooceny oraz dyskusji na temat koncepcji lekcji i jej realizacji (w swojej argumentacji odwołuje się do teorii dydaktycznej i potrafi przywołać celowo dobrane przykłady); potrafi opisać przebieg lekcji obserwowanych, uwzględniając działania nauczyciela i ucznia oraz umie je ocenić pod względem metodycznym (odwołując się do teorii dydaktycznych związanych z kształceniem polonistycznym).

dobry plus (+db; 4,5): student/studentka spełnia wszystkie kryteria na ocenę 4,0 i niektóre kryteria na ocenę 5,0.

dobry (db; 4,0 ): student/studentka przekazuje pełną dokumentację wskazaną w programie praktyki, uwzględniającą refleksje dotyczące sfery osobistej (rozwój osobowości, relacje z innymi, spojrzenia na siebie w roli nauczyciela); potrafi sporządzać konspekty zawierające oczekiwania merytoryczne, poprawne pod względem metodycznym (trafny dobór metod i form pracy), językowym, mogące zawierać sporadyczne usterki (np. schematyczny sposób redagowania tematu, niejasne zapisy w opisie metod, celów szczegółowych), raczej spójne (zastrzeżenia może budzić czasami np. następstwo poszczególnych ogniw lekcji); potrafi przygotować i prowadzić lekcje języka polskiego (literacko-kulturowe, językowe), uwzględniając poziom klasy i odwołując się (w fazie projektowania oraz realizacji) do teorii dydaktycznej analizowanej na zajęciach z metodyki; proponuje metody pracy sprzyjające indywidualizacji procesu kształcenia, jak i rozwijające kompetencje społeczne (skłaniające uczniów do interakcji) – zastrzeżenia może budzić czasami organizacja tychże działań; posiada umiejętność samooceny warsztatu metodycznego oraz dyskusji na temat koncepcji lekcji i jej realizacji; w argumentacji odwołuje się do podstawowych ustaleń teoretycznych (dotyczących np. struktury lekcji, metod, wprowadzania pojęć itp.); potrafi sprawdzić i ocenić prace uczniów, sformułować informację zwrotną; potrafi opisać przebieg lekcji obserwowanych, uwzględniając działania nauczyciela i ucznia oraz umie je ocenić pod względem metodycznym (odwołania do teorii dydaktycznych związanych z kształceniem polonistycznym mogą wymagać dopełnienia przykładami).

dostateczny plus (+dst, 3,5): student/studentka spełnia wszystkie kryteria na ocenę 3,0 i niektóre kryteria na ocenę 4,0.

dostateczny (dst; 3,0): student/studentka przekazuje opracowaną i zebraną dokumentację wskazaną w programie praktyki, ale nieujawniającą hierarchii i przyjętego porządku elementów; potrafi sporządzać konspekty na ogół poprawne pod względem metodycznym (ale repertuar wykorzystanych metod, form pracy jest dość ubogi); w konspektach pojawiają się usterki świadczące o brakach w warsztacie metodycznym (np. schematyczny sposób redagowania tematu, błędne zapisy w zestawie metod i celów szczegółowych); występują usterki językowe (ale nie w zadaniach dla uczniów); czasami występują opisy pomysłów zadań zamiast konkretnych zadań; struktura projektu jest raczej spójna (zastrzeżenia może budzić np. następstwo poszczególnych ogniw lekcji i realizacja funkcji jej poszczególnych części); brakuje oczekiwań merytorycznych związanych z niektórymi zadaniami; potrafi przygotować i prowadzić lekcje języka polskiego (literacko-kulturowe, językowe oraz eksponujące formacyjny wymiar edukacji polonistycznej), ma jednak problem z przygotowaniem zadań sprzyjających indywidualizacji procesu kształcenia i celowemu rozwijaniu kompetencji społecznych, a także uwzględniających kompetencje uczniów danej klasy; rzadko odwołuje się (w fazie projektowania i realizacji) do teorii dydaktycznej analizowanej na zajęciach z metodyki; potrafi sprawdzić i ocenić prace uczniów, choć ma problemy ze sformułowaniem informacji zwrotnej; posiada umiejętność samooceny warsztatu metodycznego oraz dyskusji na temat koncepcji lekcji i jej realizacji; w argumentacji rzadko, ale poprawnie odwołuje się do podstawowych ustaleń teoretycznych (dotyczących np. struktury lekcji, metod, wprowadzania pojęć itp.); potrafi opisać przebieg lekcji obserwowanych, uwzględniając działania nauczyciela i ucznia oraz umie je ocenić pod względem metodycznym (odwołania do teorii dydaktycznych związanych z kształceniem polonistycznym pozbawione są jednak przykładów i mają charakter okazjonalny).

niedostateczny (ndst; 2,0): student/studentka przekazuje niekompletną dokumentację praktyki; nie potrafi przygotować konspektów poprawnych pod względem metodycznym (ma bardzo ubogi repertuar metod i form pracy); w konspektach pojawiają się liczne usterki świadczące o brakach w warsztacie metodycznym (np. niewłaściwy sposób redagowania tematu, błędne zapisy w zestawie metod i celów szczegółowych, niejasny opis zadań dla uczniów, brak oczekiwań analityczno-interpretacyjnych); występują usterki językowe (także w zadaniach dla uczniów); struktura projektu jest niespójna (następstwo poszczególnych ogniw lekcji budzi zastrzeżenia, a podział na części lekcji ma charakter jedynie umowny); ma spore trudności z prowadzeniem lekcji języka polskiego (literacko-kulturowych oraz językowych) wynikające z rażących braków warsztatowych; nie odwołuje się do teorii dydaktycznej analizowanej na zajęciach z metodyki; nie potrafi sprawdzić i ocenić prac uczniów, popełniając błędy merytoryczne lub pomiarowe; nie posiada umiejętności samooceny warsztatu metodycznego oraz dyskusji na temat koncepcji lekcji i jej realizacji; w argumentacji odwołuje się tylko do własnych przekonań i doświadczeń szkolnych, a pomija podstawowe ustalenia teoretyczne (dotyczące np. struktury lekcji, metod, wprowadzania pojęć itp.); nie potrafi opisać przebiegu lekcji obserwowanych, nie uwzględnia działań nauczyciela i ucznia oraz nie ocenia lekcji pod względem metodycznym.