Historia książki i bibliotek - spec. edytorstwo naukowe

obowiązkowe

filologia polska

II stopień

Cele modułu kształcenia:

- wykształcenie umiejętności porozumiewania się z ekspertami z dziedziny bibliologii oraz umiejętności docenienia różnorodności kulturowej i wielokulturowej,

- opanowanie wiedzy ogólnej z zakresu historii książki i bibliotek,

- wykształcenie umiejętności badawczych w zakresie historii książki i bibliotek.

I rok

Wykład uzupełniony bogatym materiałem ikonograficznym.

3

Historia książki i bibliotek to wykład poświęcony historii książki oraz bibliotek od ich początków aż po czasy współczesne.

Treści programowe dla przedmiotu:

- u genezy książki – pismo i materiał piśmienniczy,

- książka w krajach starożytnego Wschodu; książka grecko-rzymska; biblioteki,

- we wczesnośredniowiecznym skryptorium; biblioteki, rola kościołów i klasztorów,

- książka w późnym średniowieczu; materiały pisarskie, filigranistyka, pismo, oprawy, pomieszczenia biblioteczne; organizacja wytwarzania książki, krąg odbiorców, biblioteki, rola uniwersytetów,

- problemy techniczne i rozwiązania (ksylografia, druk, chińskie początki),

- drukarstwo wkracza do Polski; pierwsze książki drukowane w języku polskim, kształtowanie się polskiej ortografii,

- książka jako towar; biblioteki w epoce odrodzenia, księgozbiory wybitnych humanistów; znaczenie reformacji i kontrreformacji dla produkcji książki; krąg odbiorców i czytelników książki renesansowej; biblioteki panujących, szkolne, uniwersyteckie, klasztorne, mieszczańskie,

- Barok; wojny XVII w. i ich konsekwencje; rozwój sztuk ilustracyjnych; rozwój czasopiśmiennictwa,

- Oświecenie; rozwój drukarstwa i grafiki książkowej w epoce oświecenia w Polsce i w Europie, księgarstwo, rozwój wypożyczalni książek; rozwój publicznego udostępniania książki i idei biblioteki narodowej; krąg czytelników książki oświeceniowej; przemieszczenia księgozbiorów na przełomie XVIII i XIX w.; sekularyzacja klasztorów w Prusach i w Austrii,

- XIX wiek; industrializacja produkcji książki; wzrost produkcji piśmienniczej i drukarskiej; ruchy bibliofilskie; rozwój czasopiśmiennictwa;

rozwój wielkich bibliotek naukowych i zmiana ich charakteru, biblioteki uniwersyteckie, biblioteki narodowe, bibliotekarstwo powszechne, wybitni kolekcjonerzy książek; specyfika sytuacji Polski w okresie rozbiorów i jej wpływ na funkcję książki i bibliotek; biblioteki fundacyjne, idea biblioteki narodowej, biblioteki polskie na obczyźnie,

- książka u progów współczesności (1918-1989); czasopiśmiennictwo – handel książką – biblioteki; straty wojenne; książka w Polsce Ludowej.

Zalecana literatura:

Bieńkowska B., Chamerska H., Tysiąc lat książki i bibliotek w Polsce, Wrocław 1992.

Bieńkowska B., przy współpracy E. Maruszak, Książka na przestrzeni dziejów, Warszawa 2005.

Buchwald-Pelcowa P., Cenzura w dawnej Polsce. Między prasą drukarską a stosem, Warszawa 1997.

Dunin J., Rozwój cech wydawniczych polskiej książki literackiej XIX-XX w., Łódź 1982.

Eisenstein E. L., Rewolucja Gutenberga, tłum. H. Hollender, Warszawa 2004.

Febrve L. Martin H.-J., Narodziny książki, tłum. A. Kocot i M. Wodzyńska-Walicka, posł. P. Rodak, Warszawa 2014.

Głombiowski K., Szwejkowska H., Książka rękopiśmienna i biblioteka w starożytności i średniowieczu, Warszawa 1979.

Gruchała J., Iucunda familia, librorum. Humaniści renesansowi w świecie książki, Kraków 2002.

Kosmanowa B., Książka i jej czytelnicy w dawnej Polsce, Warszawa 1981.

Maleczyńska K., Zarys historii bibliotek XV-XVIII w., Wrocław 1976.

Pirożyński J., Johannes Gutenberg i początki ery druku, Warszawa 2002.

Potkowski E., Książka rękopiśmienna w kulturze Polski średniowiecznej, Warszawa 1984.

Semkowicz W., Paleografia łacińska, wyd. 3, Kraków 2011.

Sowiński J., Polskie drukarstwo, Wrocław 1996.

Szwejkowska H., Książka drukowana XV-XVIII wieku, Warszawa 1987.

Szwejkowska H., Wybrane zagadnienia z dziejów książki XIX-XX wieku, Warszawa 1981.

Po zakończeniu przedmiotu (modułu) i potwierdzeniu osiągnięcia efektów uczenia się student/ka potrafi:

- posługiwać się podstawową terminologią z zakresu bibliologii,

- rozpoznawać oraz oceniać elementy składowe książki, odkrywać łączące je relacje oraz ich wpływ na obraz książki jako całości,

- umiejscowić analizowany obiekt (książkę, bibliotekę) w czasoprzestrzeni i dokonać jego oceny w kontekście zjawisk jemu współczesnych,

- wykorzystać w praktyce posiadaną wiedzę z zakresu historii książki i bibliotek,

- prowadzić dialog ze specjalistami z zakresu historii bibliotek i księgozbiorów.

Skala ocen:

bardzo dobry (bdb; 5,0): obecność na wszystkich zajęciach i zdanie egzaminu końcowego na ocenę bardzo dobrą świadczącą o pełnym zrozumieniu zagadnień omawianych podczas zajęć.

dobry plus (+db; 4,5): obecność na wszystkich zajęciach i zdanie egzaminu końcowego na ocenę dobrą + świadczącą o niemal pełnym zrozumieniu zagadnień omawianych podczas zajęć.

dobry (db; 4,0): obecność na wszystkich zajęciach i zdanie egzaminu końcowego na ocenę dobrą świadczącą o niemal pełnym zrozumieniu zagadnień omawianych podczas zajęć.

dostateczny plus (+dst; 3,5): jedna nieobecność na zajęciach i zdanie egzaminu końcowego na ocenę dostateczną + świadczącą o posiadaniu wiedzy wymagającej jeszcze sporego rozszerzenia i ugruntowania.

dostateczny (dst; 3,0): jedna nieobecność na zajęciach oraz zdanie egzaminu końcowego na ocenę dostateczną świadczącą o posiadaniu wiedzy wymagającej jeszcze sporego rozszerzenia i ugruntowania.

niedostateczny (ndst; 2,0): dwie i więcej nieobecności na zajęciach i zdanie egzaminu końcowego na ocenę niedostateczną świadczącą o bardzo dużych brakach w posiadanej wiedzy i całkowitym niezrozumieniu zagadnień omawianych podczas zajęć.

Kryteria oceniania:

- aktywność na zajęciach,

- pozytywna ocena z egzaminu końcowego.